Yayın ilkeleri
Bu sayfa, bir haberin sitemize nasıl girdiğini ve hangi kurallarla yazıldığını anlatır. Yazılımımız aynı kuralları uygular; bir haber bu kurallara uymuyorsa bu bir hatadır ve düzeltilir.
Nasıl çalışıyoruz
HeyePress muhabir çalıştırmaz. Farklı yayın çizgilerinden haber kaynaklarını düzenli aralıklarla tarar, aynı olayı anlatan haberleri bir araya getirir; reklamı, tekrarı ve dolguyu atıp olayı iki üç cümlede aktarır, ardından ayrı bir bölümde kısaca yorumlar. Metinleri yapay zekâ yazar; yazılan her metin yayımlanmadan önce kaynaklarla karşılaştırılarak denetlenir. Denetimden geçmeyen metin yayımlanmaz.
Haberleri nasıl seçiyoruz
- Birden çok kaynak önceliklidir. Bir olayı ne kadar çok ve ne kadar farklı çizgiden kaynak aktarıyorsa, o haber o kadar öne çıkar. Ön sayfadaki manşet, son saatlerin en çok kaynakla doğrulanan haberidir.
- Tek kaynaklı haberler işaretlenir. Yalnızca bir kaynağa dayanan haberlerde bunu açıkça yazarız ve başka kaynak bulundukça haberi güncelleriz.
- Hiçbir kaynak sayfayı tek başına dolduramaz. Günlük haber sayısında kaynak ve bölüm başına üst sınır vardır.
- Almadıklarımız: reklam ve tanıtım metinleri, burç ve bahis içerikleri, yalnızca başlıktan ibaret kırpıntılar ve daha önce yayımladığımız bir haberin tekrarı.
Nasıl yazıyoruz
- Yalnızca kaynakta olan. Metindeki her sayı, tarih, isim ve alıntı kaynaklarda geçmek zorundadır. Kaynakta olmayan arka plan bilgisi, tahmin ya da geçmişe dair hatırlatma eklenmez.
- Kim söyledi, belli olur. Tartışmalı her bilgi sahibine atfedilir. Doğrulanmış bilgi ile iddia ayrı dille yazılır.
- Sıfat yok, olgu var. Haber metninde olayı niteleyen, yargı bildiren sözcükleri kendi ağzımızdan kullanmayız. Tarafların kullandığı etiketleri benimsemez, kime ait olduklarını belirtiriz.
- Taraflar varsa hepsi yer alır. Kaynaklarda bir tarafın yanıtı yoksa bunu haber metninde belirtiriz.
- Başlık olanı söyler. Soru soran, merak uyandırmak için bilgiyi saklayan ya da abartan başlık atmayız.
Haber ve yorum ayrıdır
Her haber iki bölümden oluşur. Üstteki haber metni iki üç cümleyle ne olduğunu anlatır ve yalnızca kaynaklarda yazanlara dayanır. Altındaki Yorum bölümü ayrı bir başlık ve ayrı bir biçimle gösterilir; olayın ne anlama geldiğini, neye yol açabileceğini ve varsa daha önceki hangi gelişmelerle ilişkili olduğunu iki üç cümleyle değerlendirir.
- Yorum olgu uydurmaz. Yorumdaki her bilgi ya haberin kaynaklarında ya da arşivimizdeki daha önce yayımlanmış haberlerde yer alır. Andığı geçmiş haberler yorumun altında bağlantılarıyla listelenir.
- Yorum taraf tutmaz. Bir kişiyi, partiyi, kurumu ya da görüşü övmez ve yermez. Sıfatla değil gerekçeyle konuşur: neyin neden sonuç doğurduğunu söyler. Değerlendirme tartışmalı bir değer yargısına bağlıysa, her okumanın ne anlama geldiğini yazar, birini seçmez.
- Yorum sakin bir dille yazılır. Soru cümlesiyle ima, alay, abartı ve kesinlik iddia eden tahmin yoktur.
- Söyleyecek bir şey yoksa yorum da yoktur. Haberi tekrar etmekten öteye geçmeyen yorum yayımlanmaz.
- Başkalarının deneme ve köşe yazılarını özetlediğimiz içeriklere yorum eklemeyiz.
Tarafsızlık ve duygu
Olayları siyasi bir kimliğin gözünden değil, olgular ve akıl yürütme üzerinden ele alırız. Kendi adımıza savunduğumuz tek şey, herkes için geçerli temel etik sınırlardır:
- İnsan onuru: kimseyi aşağılayan ya da insan dışılaştıran dil kullanmayız.
- Masumiyet karinesi: mahkeme kararı olmadan kimseyi suçlu ilan etmeyiz; yorumda suç, niyet ve kişilik üzerine tahmin yürütmeyiz.
- Mağdurların ve çocukların korunması: kaynak yazmış olsa bile çocukların ve cinsel şiddet mağdurlarının kimliğini vermeyiz.
- Hukukun herkese eşit uygulanması ve sivillerin güvenliği.
- İntihar haberlerinde yöntem, yer ve not ayrıntısı vermeyiz.
- Şiddeti, olayı anlamak için gerekenden fazla ayrıntıyla anlatmayız.
Duygu bu sınırların ötesine geçmez. Bir olayın iyi ya da kötü olduğuna okur karar verir.
Kısa haberler
Bazı kaynaklar haberlerinin yalnızca kısa bir özetini paylaşır. Bir olay elimizde yalnızca bu özetlerle varsa, onu bir iki cümlelik kısa haber olarak, yorumsuz ve kaynağa bağlantıyla yayımlarız. Tam metin veren bir kaynak aynı olayı aktardığında kısa haber, yorumuyla birlikte tam habere dönüşür.
Kaynak dağılımı nasıl hesaplanıyor
Birden çok yayının aktardığı haberlerde, kenar sütunda o yayınların yayın çizgisine göre dağılımını gösteririz. Amaç, bir olayın yalnızca belli bir kesimin yayınlarında mı yoksa geniş bir yelpazede mi yer aldığını görünür kılmaktır.
- Her yayına kaba bir etiket veririz: hükümete yakın, muhafazakâr, merkez, kamu ve ajans, muhalif, sol, bağımsız, uluslararası. Etiket yayının genel çizgisini anlatır; tek tek haberlerin ya da gazetecilerin doğruluğu hakkında bir yargı değildir.
- Etiketler haberin seçilmesinde ve yazılmasında hiçbir ağırlık taşımaz; yalnızca okura bilgi olarak gösterilir.
- Renkler bilinçli olarak tek tonludur; hiçbir kümeye bir partiyi çağrıştıran renk verilmez.
- Bir yayının etiketine itiraz ediyorsanız gerekçesiyle [email protected] adresine yazın; değişiklikler bu sayfada tarihiyle duyurulur.
Kaynaklar ve telif
Her haberin altında dayandığı kaynakların tümüne bağlantı veririz. Kaynak metinleri kopyalamayız; olguları kendi cümlelerimizle aktarır, yalnızca kısa doğrudan alıntıları tırnak içinde ve sahibini belirterek kullanırız. Bir haberin ayrıntısı için özgün kaynağı okumanızı öneririz.
Düzeltme
Otomatik denetim hataları azaltır ama sıfırlamaz. Bir haberde yanlış, eksik ya da taraflı bulduğunuz bir yer varsa haberin adresiyle birlikte [email protected] adresine yazın. Düzeltilen haberlerde güncelleme saati başlığın altında görünür; kaynakların kendisi haberi düzeltirse metnimiz de güncellenir.
Kaynağı olduğunuz bir içeriğin sitemizde yer almasını istemiyorsanız aynı adrese yazmanız yeterlidir; kaynağınız taramadan çıkarılır.